Prestatie bevorderende middelen

By 16 augustus, 2018Belonen

Stel, ik vraag iemand uit het publiek om een koprol te maken en beloof hem voor dat kunstje 50 euro. Ik denk dat de een zal zeggen: makkelijk verdiend en onmiddellijk begint met koppeltjeduiken.

En wellicht mij na de eerste koprol vragend aankijkt of een volgende nogmaals 50 euro oplevert. En als ik die geef, herhaalt hij zijn oefening, en daarna weer en weer en weer. Zelfs als hij er kotsmisselijk van wordt.

Een ander heeft misschien wat meer schaamte te overwinnen, koppeltjeduiken was nooit zo zijn ding zeg maar, maar als ik hem 100 euro aanbied voert hij alsnog het gevraagde kunstje uit.

De derde blijft moeilijk doen, welk bedrag ik hem ook bied. Voor geld laat hij zich niet verleiden tot zinloze acties, is zijn argument. Maar bij 250 euro is ook die overstag.

Ik wil maar zeggen, bonussen zetten aan tot simpel gedrag, ook als je daar eigenlijk geen zin in hebt. We worden ziek, maar gaan toch door. We schamen ons maar overwinnen de angst.

We percipiëren een actie als zinloos maar gaan toch gemotiveerd aan de slag. Vreemd misschien. En toch komt dit gedrag ons goed van pas.

Nog een klant opbellen bijvoorbeeld, als je al een grote vis hebt binnen gehaald. Nog meer uren draaien, als je eigenlijk vrij zou willen zijn. Nog meer leerlingen laten slagen, ook al vind je dat je er al genoeg tijd in gestoken hebt.

De een heeft daarbij een harder zetje nodig dan de ander, maar door een extraatje te beloven gaan we vroeg of laat allemaal voor de bijl.

Wat doet dus een bonus? Bonussen dwingen tot gedrag dat tegen onze eigen wil ingaat. Onthoud die oneliner voor eens en altijd. Zij dwingen tot instinctieve, geconditioneerde handelingen waaraan we heel weinig kunnen doen.

Maar je moet nog meer weten voordat je met bonussen aan de slag gaat.

Bijvoorbeeld de grondregel dat zij zijn bedoeld om kortstondige prestaties te belonen en niet de groei in competenties.

Dat laatste – het probleemoplossend vermogen – zien we weerspiegeld in het vaste salaris, want structureel en langdurig. Wie eens kan zwemmen verleert dat zijn leven lang niet meer, dat is zo’n beetje de gedachte erachter.

Nog een belangrijke les is, dat door bonussen intrinsieke motivatie plaatsmaakt voor extrinsieke motivatie.

Geef een bereidwillige vrijwilliger daarom nooit geld, want een week later komt ie klagen dat hij te weinig krijgt gecompenseerd voor zijn zware werk.

Problemen genoeg met prestatiebeloning. Door het wangedrag van onze bankjongens en -meisjes zijn die inmiddels genoegzaam bekend.

Daar mag best een voordeeltje tegenover staan. Namelijk dat bonussen dwingen tot scherp geformuleerde doelstellingen.

En doelstellingen blijken intrinsiek motiverend te werken. Dat dan weer wel.

Genoeg college. Werk ze!

O ja, het boek gaat Agile Belonen heten. Toch het commerciële brein dat dominant hierin heeft meegedacht.

Rolf Baarda

Leave a Reply